Met de taxi over de Howrah brug op weg naar het station

De eerste volle dag in India en we maken er gelijk een goede dag van. Ik sta op tijd op, althans, eigenlijk schrik ik wakker, ik heb mijn wekker nog niet gehoord, maar iets zegt me dat het tijd is. En dat klopt ook, ik blijk mijn wekker een uur te laat gezet te hebben. Pfff, gelukkig heb ik nog tijd genoeg.

Om 10 uur gaat de trein vanaf Howrah station naar Khamargacchi. Maura gaat ook mee, maar gaat op eigen gelegenheid naar het station. Ik heb haar beloofd om op tijd te komen, zodat ik de kaartjes kan kopen. En dat lukt ook allemaal, uiteindelijk zit ik veels te vroeg op het station met twee kaartjes op Maura te wachten. Maar ach, met  meer dan een miljoen passagiers per dag is het een gezellige drukte. Altijd wat te zien, de tijd vliegt voorbij.

er is zelfs een plantenwinkel in het station!

(ook) hier zijn de pinautomaten leeg en gesloten

bakje thee voordat we vertrekken

Het is niet druk in de trein, we kunnen ruim zitten, hebben de coupe haast voor onszelf. Na anderhalf uur moet ik Maura wakker maken om uit te stappen. “Powernap”, zoals ze het noemde.

Shelley’s man komt ons ophalen vanaf het treinstation. Shelley zelf is drie weken geleden geopereerd aan haar galblaas en is nog herstellende. We lopen naar de school bij de baksteenfabriek. Shelley komt ook, maar wordt gereden op een soort bakfiets. Ondanks haar operatie ziet ze er goed uit, ze voelt zich nog te zwak om zo’n eind te lopen, maar verder gaat het gelukkig goed met haar.

Er zijn zo’n 40 kinderen naar school gekomen vandaag. De school is nog maar een maand open, in november komen de arbeiders naar de baksteenfabriek, de fabriek is gesloten in de regentijd, omdat de rivier dan buiten haar oevers treedt en het hele terrein onder water staat. Shelley verwacht dat de komende maand er nog meer kinderen zich melden voor de school. Vorig seizoen eindigde met 64 kinderen. Er zijn deze keer veel nieuwkomers, slechts 15 kinderen waren er ook vorig jaar. Dat betekent voor veel kinderen wennen, ook aan ons, blanke gezichten zijn hier zeldzaam en vooral de allerkleinsten vinden het duidelijk niks.

Maura echter, breekt als snel het ijs. De manier waarop ze les geeft vinden de kinderen geweldig. Ze doet eerst wat rek en strekoefeningen, wat de kinderen duidelijk heel interessant vinden. Daarna zingt ze wat liedjes, danst met de kinderen, iedereen heeft de grootste lol. Ze leest voor uit een boek en de kinderen luisteren ademloos toe.

Maura leest voor

Met z'n allen een goudvis nadoen :-)

Daarna maakt ze twee enorme tekeningen die de kinderen met z’n allen in mogen kleuren. Wat een goed idee, het is voor sommige kinderen nog even lastig om het lef te tonen om ook mee te doen. Met wat hulp van ons lukt dat gelukkig wel. Zelfs binnen de kastelozen zijn er nog genoeg ‘kastes’ en sommige kinderen voelen zich duidelijk beter dan andere. Wat blijft dat toch een lastig vraagstuk, iets wat ik nooit helemaal ga begrijpen.

het resultaat!

Na het schoolbezoek gaan we naar het huis van Shelley waar we hartelijk verwelkomd worden door haar schoonouders en schoonzus. Helaas is er deze keer geen tijd voor een uitgebreide lunch, de overheerlijke tomatenchutney van oma ga ik dus missen, volgend jaar weer. Wel krijgen we thee en koffie met snacks, uiteindelijk allemaal goed voor een soort lunch… al was dat niet helemaal de bedoeling.

vergadering bij Shelley

Halverwege de middag gaan we weer terug naar het station. De trein erheen gaat altijd precies op tijd, maar terug naar Calcutta is altijd een drama. Nou ja, drama is natuurlijk overdreven, maar hij gaat nooit op tijd en ook deze keer heeft hij een uur vertraging. Maaarrrr… we hebben deze keer entertainment. Tot mijn grote schrik staat er ineens een flinke aap op het perron. Ik heb het niet zo op deze (overigens prachtige) dieren. De mensen hier vinden het ook eng en proberen ze weg te sturen, wat natuurlijk niet lukt.

er zit er ook eentje op het dak :-)

Het blijkt een hele groep te zijn van zo’n 20-30 apen, heel veel kleintjes ook die bij hun moeder onder de buik hangen. Ze komen steeds verder het perron op en gaan zitten wachten op de trein, althans zo lijkt het. Een tweetal met een overmoedig karakter springt op een autorickshaw, een ander zit bovenop een gebouw. Later komt deze ook naar beneden en begint op een autorickshaw te springen. De mensen lachen hierom en dat lijkt hij (of zij) te horen. Hij doet het nog een keer en kijkt afwachtend onze kant op, verwacht blijkbaar een applaus of zo. Bijzonder om te zien. Uiteindelijk vertrekken ze naar het andere perron, staren daar nog een poosje naar wachtende mensen en trekken dan verder. Leuk om mee te maken, maar ik was blij dat ze weggingen, wat begin je tegen zo’n aap als die wat van je wil? Je bent nergens, ze zijn groot en sterk.

Aan het begin van de avond zijn we weer in Calcutta. Joydev, de chauffeur van Maura, komt ons ophalen, maar daarvoor moeten we eerst met de ferry over. Dat is voor hem makkelijker en voor ons leuker.

naar de ferry pier

Maura vraagt welke ferry we moeten hebben

de ferry komt eraan, wij staan al op de andere ferry

Het is al donker als we op de ferry wachten. Het is wat ingewikkeld, maar er komen er twee tegelijk en via de ene moeten we op de andere ferry stappen, ze liggen naast elkaar aangemeerd. Best link allemaal, er wordt hier wat anders met veiligheid omgesprongen dan bij ons en de kans dat je het donkere water invalt is best reëel. Maar het gaat goed. En dan valt ons oog op de supermaan die vandaag de wereld in zijn greep houdt. Overal lees je erover, facebook, de kranten en hier is hij dan, recht voor ons neus terwijl wij op de Hooghly varen.

Joydev brengt me op Parkstreet, vanwaar het nog 15 minuutjes lopen is naar ‘huis’. Zal ik nog een poging doen om ergens te pinnen? Nee joh, ik probeer het morgen wel, ben nu moe, als het net gaat als zondag is er geen probleem.. toch?

Ik duik een restaurantje in, waar de roepie ook het gesprek van de dag is. Ook de krant staat er ook weer vol van. Ook creditcard transacties leveren inmiddels problemen op, ze kunnen de enorme toename niet aan. Mensen overlijden terwijl ze in de rij staan, er zijn in heel India al 10 doden gevallen terwijl ze in de rij stonden om geld te wisselen(of dit nu echt met het roepieprobleem te maken heeft is de vraag natuurlijk). Huwelijken worden uitgesteld, omdat er geen geld is om de betalingen te doen. Geldautomaten worden vernield door mensen die lang in de rij gestaan hebben en waar net voor hun neus het automaat leeg raakt. Pfff… ik ga me langzamerhand toch meer zorgen maken.

de eerste 'moneywash' advertenties zijn er al

Op bezoek bij de kinderen van de baksteenfabriek

Dit gaat hard, dit zijn we niet gewend. Met 100 km/h scheuren we in een gloednieuwe taxi naar Howrah, dit is weer eens wat anders dan het gehobbel met Khan’s auto. Het is nog vroeg en we hebben een ‘andere’ taxi genomen, Khan had vanochtend geen tijd voor ons. Veel te vroeg staan we op het treinstation van Howrah, het is een drukte van belang met passagiers, sjouwers, verkopers, noem maar op. Hier verveel je je nooit, er is altijd wat te zien.

We kopen drie retourtjes Khamargachhi, Maura gaat ook mee, gezellig. De kosten zijn 30 roepies per kaartje, ongeveer 50 eurocent. De treinrit duurt 1,5 uur.

In de trein knippen we nog wat vogels en vleugels. De laatste voorbereidingen voor de les, we hebben heel wat bekijks, het is zo gebeurd. Het is druk in de trein, zitten we eerst met z’n drieën op een bankje, later blijken er ook vier op te passen.

Maura en Erik knippen vogels ter voorbereiding op de les

In Khamargachhi staat Shelley ons op te wachten. We lopen eerst mee naar haar huis, waar ze vindt dat wij een ontbijt nodig hebben. Oeff… we hebben al ontbeten en ons zelfs op een lekkere koek getrakteerd in de trein. Het (warme Indiase) ontbijt afslaan is geen optie…

Compleet vol gegeten lopen we in een kwartiertje naar de school. De juffen en de kinderen zitten al op ons te wachten. Het schoolgebouw is (te) klein en Maura vraagt of we de les niet buiten kunnen doen. Na wat gesputter van de leraressen, komt iedereen toch naar buiten. Het is heerlijk weer, niet te warm, niet te koud, al weet ik niet zeker hoe de mensen het hier ervaren.

Maura geeft een superleuke les, dat is haar wel toevertrouwd. Ze zingt liedjes met de kinderen, doet dansjes, leest voor uit maar liefst twee boeken. Ze spreekt de taal van de kinderen en dat is zóó handig! De kinderen genieten zichtbaar.

op de achtergrond kijkt de directeur van de baksteenfabriek toe

Tijdens de les hebben we veel bekijks. Al snel komen er mensen aanrijden op motoren en fietsen om toe te kijken. Ook de directeur van de baksteenfabriek komt op het geluid af. Hij gaat zitten en heeft bijna de hele ochtend toegekeken. Van Shelley begrepen we dat hij het leuk vond dat er iemand anders les kwam geven, hij zou willen dat Maura meer kon komen.

Er wordt ook nog geknutseld, de kinderen maken een prachtig vogeltje, wat we uiteindelijk in de boom hangen. Het wordt een kleurrijk geheel en alle kinderen zijn apetrots op hun eigen vogel. Superleuk.

Vandaag delen we ook de truien uit voor de koude winterdagen, het duurt niet lang meer voordat deze aanbreken, het wordt al aardig fris overdag. Maar voordat het zover is, roept Maura de kinderen bij elkaar om het kleine tuintje voor de school even 'plastic-vrij' te maken. De kinderen reageren direct en stoppen enthousiast het plastic in de grote tas van Maura. Klein geleerd...

Als we teruggaan naar Shelley’s huis, heeft haar schoonmoeder (weer) voor ons gekookt. Een heerlijke lunch staat op ons te wachten. Vooral de tomatenchutney is hier haast goddelijk.

 

Shelley vertelt dat het goed gaat met de school. In de eerste jaren hadden we wat opstartproblemen, maar die zijn over. De crèche is vorig jaar gaan draaien, er waren gemiddeld 10 baby’s. Dat is super, de oudere kinderen moeten hier op hun jongere broertjes en zusjes passen en nemen ze dus mee naar school. De kleintjes verstoren de lessen, dat is te begrijpen en door de crèche te starten is dat probleem opgelost.

Shelley vertelt ook over gezinnen die teruggekeerd zijn naar Bihar, de mensen die hier werken zijn seizoenarbeiders, elk jaar zijn ze 8 tot 9 maanden hier (waarbij de kinderen dus naar school toe kunnen), de rest van het jaar zijn ze ‘thuis’. Niet alle mensen komen elk jaar terug. Maar we hoorden van gezinnen, die niet terugkwamen, dat ze toch hun kinderen (voor het eerst) naar school hebben gestuurd in Bihar. Hier worden we echt heel blij van.

de leraressen van de school

het werk op de baksteenfabriek

het werk op de baksteenfabriek

We hebben nog een kleine vergadering voordat we de trein terugnemen naar Calcutta. We zijn wat laat, maar ‘gelukkig’ heeft de trein flinke vertraging, zodat we hem toch nog halen. Maar wat is het druk in de trein, pffff, tot aan Bandel moeten we staan. Nu zijn we dit op de terugreis wel gewend, na Bandel kunnen we altijd zitten, maar deze keer dus niet. En als je moet staan, duurt de treinreis best lang…

Op Howrah staat Johdev, de chauffeur van Maura, op ons te wachten. Wat een luxe! Het treinstation dateert uit 1905 en in die tijd konden de mensen met paard en wagen in het station rijden, zodat de (Engelse) dames bij de (stoom)treinen zelf uit konden stappen. Nog steeds kan je nu met de auto het station inrijden (tegen een vergoeding van 200 rps = ongeveer 3 euro) en dat had Johdev gedaan. Even voelde ik me die Engelse dame uit 1905 J.

De baksteenfabriek

Het is zondagochtend en we zitten op het Howrah station, te wachten op onze trein naar Khamargacchi. Vandaag bezoeken we de school bij de baksteenfabriek. Howrahstation is het oudste en drukste treinstation van India. Het lijkt haast onmogelijk, maar dagelijks gebruiken ruim 1 miljoen passagiers het ruim 100 jaar oude station.

Een poosje later zitten we in de trein. We hebben een ‘galopin’ trein, zeg maar de intercity, hij stopt (gelukkig) niet op elk stationnetje. Ruim 1,5 uur later zijn we er al. Khamargacchi, een groene en stille oase in vergelijking met het hectische Calcutta.

Shelley en haar man staan ons op te wachten, het is een hartelijk weerzien, het is alweer een jaar geleden. Wat gaat de tijd toch hard.

We lopen gelijk door naar de school bij de baksteenfabriek. De kinderen zitten te wachten. Vandaag is het geen school (het is immers zondag), maar Shelley koopt elk jaar warme truien voor de kinderen en vond het leuk als wij deze uit zouden delen.

In de school valt de ‘tweedeling’ gelijk op. Een deel van de kinderen zien er ‘spik en span’ uit, schoon gewassen bedoelen we dan. Een tweede groepje niet, zit nog onder het stof en onder de viezigheid. Shelley legt uit dat de eerste groep de kinderen zijn die hier vorig jaar ook waren, de tweede groep zijn nieuwe kinderen. De arbeiders van de fabriek komen uit andere staten, uit Bihar, uit Jharkhand, de armste delen van India. Er is voor 9 maanden werk op de fabriek, de andere drie maanden gaan de mensen terug naar hun geboortegrond. Het is geen ‘vaste baan’ zoals wij dat kennen, elk jaar worden de arbeiders opnieuw bij elkaar gezocht. Er is dus geen zekerheid dat alle kinderen jaarlijks terugkomen. Shelley geeft de ouders maandelijks voorlichting over hygiëne en gezondheid en vooral de relatie tussen de twee. Vandaar dat we dus het verschil tussen ‘herhalers’ en ‘nieuwkomers’ goed kunnen zien.

Net voor we beginnen met het uitdelen, kom de fabriekseigenaar binnen. Een grote gezette man, hij gebiedt de kinderen stil te zijn (het is inderdaad nogal een herrie) en het werkt gelijk. Je ziet dat de kinderen ontzag hebben of waarschijnlijk gewoon bang zijn. De man gaat zitten en deelt de eerste trui uit. We zijn even van slag, wat komt deze man doen? Sier maken met andermans (zijnde ons) geld? Hij gaat op de foto met het kindje (dat ook nog een sinaasappel van hem krijgt) en gaat daarna gelijk weg. Mmmm, lastig, lastig, wat moeten we hiermee? Waarschijnlijk niets, sommige dingen zijn zoals ze zijn. Hij geeft vooralsnog zijn medewerking aan al onze plannen (ook al beseffen we dat hij ook hier ‘goede sier’ mee maakt) en zonder zijn goedkeuring kunnen we werkelijk niets doen voor deze kinderen.

Alle kinderen krijgen een mooie warme sweater in het donkerblauw. Gewoon, geen fratsen, een functionele en warme trui. En een sinaasappel. Het is leuk om de kinderen even één voor één te zien. Sommige herkennen we nog uit het beginstadium van de school (drie jaar geleden) en Shelley bevestigt dit inderdaad. Het is goed om te zien dat deze kinderen naar school blijven komen.

De kinderen zien er ook beter uit, Shelley legt uit dat vooral de wormenkuur belangrijk is en het resultaat van deze pillen is dan ook goed te zien. Twee keer per maand worden deze kinderen medisch gecheckt, ook dat werpt zijn vruchten af.

Na dit bezoek gaan we naar het huis van Shelley. Ze woont met haar man bij haar schoonouders in. Het is een groot huis en wordt door meerdere familieleden gedeeld. De schoonmoeder van Shelley is een goede kok en we genieten volop van haar heerlijke lunch. Deze keer geen vis of vlees, maar vegetarisch. Afgelopen dinsdag is een oom van Shelley’s man overleden en dan volgt er een periode van ca 12 dagen (afhankelijk van de ‘kaste’ van de familie, hoe lager, hoe langer deze periode) waarin geen vlees of vis gegeten wordt. Er wordt dan ook niet met mosterdolie gekookt, maar met ‘witte olie’ zoals Shelley het noemt. En er wordt niets gevierd, zo trouwt er vandaag een dochter van een lerares, maar Shelley gaat daar dan dus niet heen. En morgen is haar dochter jarig, ze wordt 8 jaar, maar dit wordt (tot grote ergernis van de dochter) pas na deze periode gevierd.

We praten bij over het wel en wee van de school. Een groot probleem zijn de baby’s. Deze komen mee naar school, oudere broers en zussen moeten oppassen, terwijl hun ouders werken. Ze verstoren de lessen enorm. Shelley had ons al hierover gemaild en we hebben besloten om een crèche op te zetten voor deze kleinste. Shelley gaat hiermee gelijk aan de slag en probeert hier op 1 januari mee te starten.

Een ander probleem is het feit dat de kinderen, na schooltijd, gelijk naar de fabriek rennen om aan het werk te gaan. Volgens de directeur storen ze hun ouders in hun werk en zijn ze alleen maar lastig. Ik hoop werkelijk dat dit waar is… Shelley denkt met een soort ‘naschoolse opvang’ de kinderen langer op school te kunnen houden. Echter, deze uitbreiding is vrij kostbaar dus we willen deze beslissing weloverwogen nemen, dus we nemen hiervoor nog een paar dagen bedenktijd.

Om half 4 zitten we weer in de trein terug naar Calcutta. Vol indrukken, maar ook met een goed gevoel dat het, ondanks de strubbelingen, ‘goed’ gaat met de school op het terrein van de baksteenfabriek. Nu hopen dat we genoeg fondsen hebben of kunnen werven om de kinderen langer op school te houden. Eén van de doelstellingen van deze school is immers om kinderarbeid tegen te gaan en/of te voorkomen. We houden jullie op de hoogte!